Kleren maken de man

Ziekenhuis Antonio Lorena

 

Mijn eerste weekje als vrijwilliger zit er op. Ik heb veel nieuwe ervaringen opgedaan. Ziekenhuis Antonio Lorena is tijdelijk gehuisvest in een soort containers. Het is er druk en chaotisch. De patiënten zijn vriendelijk en dankbaar maar ze lijken niet alles te begrijpen en durven niet door te vragen. De geriater is vooral gericht op het lichamelijk functioneren. Ze draait spreekuur zoals bij ons een huisarts doet. Erg snel en vraaggericht. De patiënten zijn over het algemeen veel fitter dan wij in het verpleeghuis zien. Ook op dat gebied lijkt het meer op huisartsenwerk. 

Verder valt me op dat de geriater vertrouwt op haar stethoscoop. Hoort ze niets bijzonders dan krijgt een patiënt met COPD geen inhalator. Aan de andere kant doet ze weer veel meer laboratoriumonderzoek dan wij doen. En ze laat ze allemaal elke maand terugkomen. Ze is naar mijn idee erg voorzichtig met paracetamol en te weinig voorzichtig met diclofenac. Ik weet niet in hoeverre haar manier van werken representatief is voor de rest van Peru. Ze is namelijk, volgens eigen zeggen, de enige geriater in Cusco. Ik weet niet of dat waar is want bij mij in de straat vond ik een privé-kliniek die op de deur heeft staan dat er een geriater werkt…. 

 

 

(Dit is een foto van de privekliniek waar ik dus niet werk)

De patiënten die naar ziekenhuis Antonio Lorena komen zijn veelal de arme mensen uit de dorpen rondom Cusco. Het zijn de afstammelingen van de oorspronkelijke Andes bevolking. Ze dragen vaak traditionele kleding. Het ziekenhuis waar ik werk is namelijk een staatsziekenhuis. Alleen bedoeld voor mensen die geen werk hebben. Het gezondheidszorgsysteem hier is een beetje ingewikkeld. 

Hoe werkt het namelijk? Als je een baan hebt dan ben je verzekerd bij EsSalud. Mensen die bij EsSalud verzekerd zijn gaan naar een dokter of een ziekenhuis van EsSalud. Mensen die geen werk hebben kunnen verzekering aanvragen bij SIS. SIS heeft hun eigen medische posten en een eigen ziekenhuis. Als je verzekerd bent bij SIS kun je niet terecht bij een ziekenhuis van EsSalud. Andersom ook niet. Het is dus niet zoals bij ons dat je binnen één ziekenhuis met meerdere zorgverzekeraars te maken hebt. Tot zover is het nog te begrijpen. Het is anders dan bij ons maar het lijkt nog te begrijpen. SIS wordt door de staat betaald. Er wordt op toegezien dat er niet te veel geld wordt uitgegeven. De geriater vertelde mij bijvoorbeeld dat het bepalen van een vitamine B12-spiegel te duur is. Daarom schrijft ze bij bepaalde ouderen die risico lopen op anemie liever elke 3 maanden een injectie vitamine B12 voor, zonder bepaling. Ze mag bijvoorbeeld ook niet “zomaar” een röntgenfoto aanvragen. Dat moet ze kunnen onderbouwen, bijvoorbeeld als ze iets hoort bij lichamelijk onderzoek. Ze wordt, zeg maar, afgerekend op het aantal röntgenfoto’s dat ze maakt.

Even terugkomend op het gezondheidszorgsysteem. De geriater vertelde me vorige week dat mensen die geen baan hebben maar wel werken, bijvoorbeeld omdat ze een eigen bedrijf hebben, die zijn niet verzekerd bij EsSalud maar die mogen ook geen gebruik maken van SIS. Nu is het zo dat mensen die op straat spullen verkopen volgens de staat een eigen bedrijf hebben. Het zijn vaak hele arme mensen die een klein handeltje hebben in het verkopen van snacks en drankjes. Deze mensen hebben dus geen zorgverzekering. Dat betekent dat deze mensen aangewezen zijn op de particuliere gezondheidszorg. Jawel, nog een andere tak van sport. De particuliere gezondheidszorg is hier in Cusco volop aanwezig. Het ziet er luxe uit en het kost veel geld! Wat ik begrepen heb is dat de particuliere gezondheidszorg goed is. Als je de keuze hebt dan ga je naar een particuliere kliniek. Ook al ben je verzekerd bij EsSalud, dan ga je toch liever naar de particuliere clinica. Niet in de laatste plaats omdat EsSalud een wachttijd heeft van 3-6 maanden!

Je kunt je wel voorstellen dat een arme straatverkoper een particuliere kliniek niet kan betalen. Dat betekent dat zij dus geen toegang hebben tot de gezondheidszorg. Dat was wel schrikken!

De patiënten die we zien komen meestal van de campo, het platteland. Het zijn mensen die over het algemeen niet Spaanstalig zijn. Ze spreken Quechua. Een aantal van hen kan wel een beetje Spaans. Vaak is dat moeilijk te verstaan omdat ze een soort mengvorm maken van Quecha en Spaans. Ze zeggen hier trouwens niet Spaans maar Castellano. Zo heet het Spaans officieel. Het communiceren met deze patiënten is best een uitdaging. Stel je voor, je probeert je werk te doen in een taal die je zelf niet volledig beheerst en vervolgens krijg je te maken met patiënten die deze taal ook niet goed spreken. Ik stel het me een beetje voor alsof ik een arts uit Afghanistan ben die het Nederlands niet volledig beheerst en die vervolgens patiënten moet behandelen die bijvoorbeeld uit Marokko komen en die ook niet of nauwelijks Nederlands begrijpen. Handen en voetenwerk en alleen het hoognodige!

De mensen zijn over het algemeen supervriendelijk. Het is hier gewoon dat je elkaar een omhelzing geeft en één kus op de wang. Ik heb dus al heel wat knuffels gekregen hier! Het is ontzettend leuk om te zien hoe de mensen zich kleden. Aangezien het veelal erg arme mensen zijn zie ik veel oude kleding. Wat ik heel interessant vond was dat de vrouwen hier heel veel lagen over elkaar dragen. Ik vind soms wel 4-5 lagen kleding. Je moet de mensen echt een soort van uitpellen voordat je een long kunt beluisteren. Zelf zeggen ze dat ze uien zijn omdat ze zoveel laagjes kleding dragen. Soms vind ik dan een gebreid hemd, daaroverheen een pyjama, een gebreid vest, nog een gebreid vest en dan een jas. Het onderzoeken van een buik is helemaal een uitdaging want 4-5 rokken over elkaar is hier heel gewoon. En die kun je niet zomaar naar beneden duwen. De mensen dragen geen panty zoals wij. Ook geen maillot. Ze dragen gebreide beenwarmers die tot over de knie reiken. Die beenwarmers worden vastgehouden met elastieken of met touwtjes. De schoenen zijn over het algemeen oud en versleten. Ook diabeten dragen slecht schoeisel. Ik heb mezelf direct aangeleerd om bij alle diabeten de schoenen uit te doen en naar de voeten te kijken. De hygiëne standaarden zijn bij deze groep patiënten, nou ja, je raadt het wel… 

Dan het leveren van een zinvolle bijdrage. Er is mij verteld door de organisatie, Projects Abroad, dat er hier een artsentekort is. En dat er daarom behoefte is aan vrijwilligers. Nu ik eenmaal hier ben denk ik dat de werkelijke situatie een beetje anders is. De staat heeft niet veel geld over voor de gezondheidszorg. En door de corruptie komt ook niet al het geld aan bij de werkvloer. Daardoor is er een tekort aan zorg, diagnostiek en medicijnen. Ik kan niet overzien of er daadwerkelijk te weinig artsen zijn. De artsen maken op eerste aanblik niet echt een overbelaste indruk. Er staat hier altijd elke ochtend een dikke rij patiënten voor de deur van het ziekenhuis te wachten. Ze moeten dan bij de balie eerst hun verwijzing laten zien. Dan wordt hun (papieren) dossier opgezocht en mogen ze door naar de poli. Als ik het zo van de buitenkant bezie dan lijkt het me dat die rijen niet echt nodig zijn. Als de overheid twee personen meer zou neerzetten achter die balie dan hoeven er volgens mij geen lange rijen te zijn. Zonder verwijzing mag je trouwens niet naar het ziekenhuis. De meeste mensen hebben een afspraak maar je kunt ook in de rij gaan staan als je geen afspraak hebt. Mits je wel een verwijzing hebt. Die verwijzing komt van de medische posten die SIS in de wijken heeft. Die medische posten doen de eerste medische zorg. Dat zijn dus een soort van huisartsenposten. Ben je de SIS papieren vergeten? Dan krijg je geen zorg. Eerst terug naar huis om je papieren op te halen. Heb je geen afspraak, maar wel een verwijzing én je papieren? Als je geluk hebt dat de agenda van de arts niet vol is dan kun je direct terecht. 


Het medische taalgebruik, dat was een tegenvaller. Sommige medicijnen zijn hetzelfde. Zo hebben ze hier ook gewoon furosemide, bisoprolol, omeprazol, paracetamol en diclofenac. Andere medicijnen heten compleet anders. Dan moet ik eerst heel goed nadenken welke stofnaam er in zit voordat ik het snap. En dan de namen van ziektes. COPD heet hier EPOC. Diabetes heet gelukkig wel gewoon diabetes en insuline en metformine kennen ze hier ook. Maar dan de bloeduitslagen. Die gaan niet gewoon in de eenheden die wij kennen. Je HB moet bijvoorbeeld minimaal 10 zijn. Terwijl 10 bij ons veel te hoog is. Een bloedsuiker hoort tussen de 80 en de 110 te zijn. Voor de niet-artsen onder mijn lezers: een bloedsuiker in Nederland hoort tussen de 5 en de 10 te zijn. Ook dat is dus wennen. POEH. Ik heb hier zoveel te leren! Ze hebben hier nog geen computers. Dat maakt het lezen en ontcijferen van medische diagnoses en de voorgeschiedenis een extra uitdaging. Al met al ben ik hier vooral aan het meekijken, doe ik veel lichamelijk onderzoek en probeer ik mijn (medische) Spaans te verbeteren. 

Vorige week heb ik meegekeken bij een groepstherapie voor ouderen. Zo’n 30 vrouwen (één man) die op woensdagochtend bij elkaar komen om samen te trainen. In de open lucht. Er is een fysiotherapeut die vrijwillig met de groep oefeningen doet. Daarna delen ze drankjes en hapjes met elkaar. Echt een mooie manier om de ouderen bij elkaar te brengen en te stimuleren tot lichamelijke activiteit. Des te meer omdat ze geen geld hebben om naar een sportclub te gaan. Aanstaande woensdag ga ik iets met de groep doen. Maar daarover later meer.


Leuk om te weten is dat veel vrouwen hier een hoed dragen. Aan de vorm van de hoed kun je zien uit welke regio ze komen. En aan de details op de hoed kun je zien uit welk dorp ze afkomstig zijn. Doordat ik een cursus Andinese cultuur heb gedaan kan ik sommige dingen op de hoeden al een beetje herkennen. Het is een oud gebruik om door middel van de kleding te communiceren. Zo kun je bijvoorbeeld aan de muts van de man zien of hij ongetrouwd is. Dan heeft hij namelijk, net als op de muts op deze foto, meerdere kleuren pomponnen hangen. Als hij trouwt knippen ze de onderste af en blijft alleen de donkerrode over. Dus ja, de muts maakt de man!

Groeten uit Cusco,

Monique.

COPD training

In april 2019 zijn de eerste pilotcursisten gestart met de COPD e-course.

 


Lees verder

Zorgpad COPD

Wist jij dat COPD op de ranglijst van ziektelast hoger scoort dan dementie? En dat terwijl dementie voor veel mensen echt een schrikbeeld is. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat longrevalidatie helpt! Wil je meer weten over longrevalidatie in het verpleeghuis? Lees dan dit artikel waarin ik je meeneem in wat jij als medisch behandelaar op de GRZ afdeling kunt betekenen voor de COPD revalidant.


Lees verder

Je hebt altijd een keuze

Groots en meeslepend leven. Dat was een droom die ik had toen ik jong was.
Lees verder

Moeiteloos Opruimen

Wil jij de rest van jouw leven meer tijd voor jezelf en voor de leuke dingen in het leven? HET KAN!

Moeiteloos Opruimen, een methode die simpel, gemakkelijk te leren en doeltreffend is. In 7 dagen, waarin jij dagelijks een opdracht ontvangt, ontdek jij het geheim. Een serie opdrachten die je thuis of op je werk uitvoert en waarin je ongemerkt je manier van opruimen automatiseert. Ik bied je daarbij de mogelijkheid om persoonlijk advies te vragen.

Je kunt Moeiteloos Opruimen gratis bij mij aanvragen.


Lees verder

Discipline of automatisme

Is Moeiteloos Opruimen discipline? Of het aanleren van een automatisme? Wat is het verschil tussen discipline en automatisme eigenlijk.
Lees verder

Organizer Mo

"De spullen rukken op!" 

Brigitte Kaandorp


Lees verder

To do or not to do

Marie Kondo. Minimaliseren. Less is more. Er zijn net zo veel methodes als er organizers zijn. En meer boeken over het onderwerp dan een mens in zijn leven kan lezen. “Learn from the expert” zegt Brian Tracy. Heel verfrissend vind ik het boek The Power of doing less.
Lees verder